Author: | Category: Transport Nieuws |

  1. De man zit achter het stuur en de vrouw is bijrijder. Waarom zijn stereotypen over het werken in de transportbranche en logistieke sector hinderlijk?
  2. Het oplichterssyndroom, of: ik weet dat ik niks weet
  3. Vrouw achter het stuur – ongehoord?

De man zit achter het stuur en de vrouw is bijrijder. Waarom zijn stereotypen over het werken in de transportbranche en logistieke sector hinderlijk?

Het beroep van chauffeur staat bij de typisch mannelijke beroepen op de eerste plaats. Het beroep van chauffeur eindigt daarmee zelfs hoger dan de beroepen in de (mijn)bouw. Maar de stereotypen zijn nog veel dieper geworteld: Volgens het rapport ‘Vrouwen in mannenberoepen’ van het onderzoekscentrum DELab van de Universiteit van Warschau in opdracht van de stichting ‘Ondernemerschap van vrouwen’ krijgen vrouwen vaak te horen dat veel beroepen, vooral in de STEM-vakgebieden (Engels voor Science, Technology, Engineering, Mathematics) niet bij ze zouden ‘passen’. De eerste hindernis die vrouwen voor een opleiding of het vinden van een baan, bijvoorbeeld als logistiek ingenieur of IT-specialist, moet overwinnen is daarom de starre houding van de maatschappij ten opzichte van de mannelijke en vrouwelijke beroepen op de arbeidsmarkt. Volgens het genoemde rapport krijgt 27% van de vrouwen die een studie in de wiskunde of natuurwetenschappen volgt, van haar omgeving te horen dat ze ‘het niet zullen redden’ of zulke studies ‘niks voor vrouwen zijn’. Misschien was het percentage vrouwen op technische hogescholen bij het opstellen van het rapport daarom ook slechts 37% en niet hoger.

Uit het onderzoek blijkt ook dat vrouwen in een functie die als ‘typisch mannelijk’ wordt gezien, veel minder zeker van zichzelf zijn – zelfs als ze dezelfde competenties en ervaring hebben. In een mannelijke omgeving zullen ze ook minder snel hun stem laten horen, vaak uit angst. Al de kleinste verspreking kan namelijk nog lang als bewijs voor een gebrek aan professionaliteit worden gezien. De helaas nog altijd bestaande loonkloof (die kennelijk wel steeds kleiner wordt) draagt natuurlijk ook niet bij om deze angsten te overwinnen.

Weinig ruimte, koud en ver weg van huis. Waarom willen maar zo weinig vrouwen als beroepschauffeur werken?

Vooral in het internationale transport kiezen maar weinig vrouwen ervoor beroepschauffeur te worden. Dat heeft vooral de volgende redenen:

  • Lange periodes gescheiden van familie, vooral van thuiswonende kinderen of zorgbehoevenden ouders, want in onze maatschappij rusten de zorgtaken binnen het gezin meestal op de schouders van de moeder, dochter of zus;
  • Benodigde fysieke inspanning, bijvoorbeeld bij de technische bediening van een vrachtwagen of bij het bevestigen van de vracht;
  • Zwaardere hygiënische omstandigheden, vooral tijdens de menstruatie of bij ziektes van de urinewegen die vaker bij vrouwen voorkomen;
  • Gevoel van bedreigde veiligheid, bijvoorbeeld tijdens eenzame rusttijden op vrachtwagenparkeerplaatsen;
  • Beperkte kansen op ontwikkeling of promotie in het werk (hoewel moet worden toegegeven dat dit voor beide geslachten geldt).

Hier is deels ook sprake van het principe van ‘selffulfilling prophecy’. Vrouwen gaan ervan uit dat ze de enige vrouwelijke vertegenwoordigers in een leidinggevende functie van een bedrijf worden en zien ervan af op deze functie te solliciteren uit angst voor een gevoel van isolatie.

Het oplichterssyndroom, of: ik weet dat ik niks weet

In de discussieronde ‘De werkende Poolse of de bijdrage van vrouwen aan het economisch succes van Polen’ die wordt gepresenteerd door Nino Dzhikiya, de chef-redacteur van het financieel portaal money.pl, wezen de deelneemsters erop dat hun eigen, vaak ongegronde, bedenkingen een factor zijn die het voor vrouwen moeilijker maakt om hoge doelen voor hun carrière te stellen en te bereiken. Een van deze angsten wordt het oplichterssyndroom genoemd. Een persoon die hieraan lijdt, denkt ondanks haar eigen beroepsmatige competenties dat ze het succes waar ze aan heeft bijgedragen (bijvoorbeeld een functie, een wetenschappelijke positie, een transportopdracht of een onderscheiding), niet verdient, maar gewoon per toeval heeft gekregen. Daarom is ze ervan overtuigd dat binnen afzienbare tijd haar gebrek aan competenties aan het licht komt en haar hele carrière om zeep wordt geholpen. Bij sommige vrouwen is deze indruk zo sterk dat ze uit pure angst voor de (ongegrond) verwachte blamage gewoon niet met complimenten kunnen omgaan. Het syndroom komt vooral vaak voor bij medewerkers die een beroep uitoefenen dat als ‘niet geschikt voor hun geslacht’ wordt gezien. De angst voor het openbaren van beweerde onwetendheid is dan groter, omdat ook de potentiële uitsluiting in de groep van medewerkers van het andere geslacht dreigt, die toch al heel kritisch zijn op ‘nieuwelingen’ van hun eigen geslacht.

Vrouw achter het stuur – ongehoord?

Bij het omgaan met het oplichterssyndroom helpen de vooroordelen in de maatschappij, zoals dat vrouwen een slechtere chauffeur zouden zijn, natuurlijk ook niet. Hoe diep geworteld deze vooroordelen zijn, heb ik zelf bij de vereiste test voor het rijexamen ervaren. De arts heeft tijdens deze test meerdere keren benadrukt dat hij de verklaring met tegenzin verstrekt omdat vrouwen volgens hem eigenlijk geen voertuigen moesten besturen die ‘groter dan fietsen’ zijn.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat vrouwen procentueel gezien minder vaak in het bezit zijn van de rijbewijscategorie B dan mannen. En het percentage van vrouwelijke chauffeurs van voertuigen of een voertuigcombinatie waar de rijbewijscategorie C, C+E, C1, C1+E, D, D+E, D1 of D1+E voor nodig is, bedraagt net 1% (volgens gegevens van CEPiK, de Poolse registratiedienst voor vrachtwagens CEPiK van 31-12-2018). Maar statistieken kunnen een vertekend beeld geven. Zo ook in dit geval, want er zijn wel obstakels, maar het aantal vrouwelijke medewerkers groeit in bijna alle functies in de transportbranche en logistieke sector gestaag. En vrouwen maken zelfs steeds vaker naam als deskundige in hun vakgebieden, schrijven blogs, beheren videokanalen op internet of gespecialiseerde profielen op social media, waar ze hun kennis doorgeven en anderen inspireren. Het lijkt erop dat we op de goede weg zijn om het vooroordeel dat transport, expeditie en logistiek niks voor vrouwen is te ontkrachtigen.